Landgenoten

From gentCommonsWiki
Jump to: navigation, search

= "kopen landbouwgrond en verhuren die aan bioboeren".

URL = https://delandgenoten.be/

Te beantwoorden vraag: in welke mate is de Landgenoten aktief specifiek rond of in het Gentse ?

Beschrijving

1.

"De Landgenoten zoekt naar oplossingen door boeren en consumenten te laten samenwerken aan een betere toegang tot landbouwgrond. Door middelen samen te brengen - via aandelen, schenkingen en legaten -, kan grond worden aangekocht en vele generaties lang worden beheerd als biologische landbouwgrond. Zekerheid over de toegang tot grond creëert kansen voor boeren om een duurzaam en agro-ecologisch bedrijf op te starten, uit te bouwen en door te geven. Zo gaat ook de opgebouwde bodemvruchtbaarheid, het levenswerk van de bioboer, niet verloren. En zo krijgt de boerderij opnieuw de ruimte om te groeien in een boeiend sociaal netwerk." (https://delandgenoten.be/content/grond-genoeg)


2.

"De Landgenoten kopen landbouwgrond en verhuren die aan bioboeren. Samen met een groeiende beweging van bijna 1000 boeren en burgers kochten we zo'n 10 hectare grond voor 4 biolandbouwbedrijven.

Word aandeelhouder van de coöperatie De Landgenoten en investeer samen met vele andere coöperanten in vruchtbare landbouwgrond. Of steun de Stichting De Landgenoten met een gift om de missie van De Landgenoten mee waar te maken. Word ook Landgenoot en maak duurzame landbouw samen met ons mogelijk."


3.

"Elke week verliest België een landbouwareaal ter grootte van 145 voetbalvelden. De druk (en dus ook de prijs) op de resterende gronden is enorm. De Landgenoten, een groeiende beweging van 1000 boeren en burgers, slaan de handen in elkaar voor een oplossing. Deze stichting en coöperatie beheert (dankzij schenkingen, legaten en aandelen) gronden die gegarandeerd collectief en duurzaam kunnen bewerkt worden. Dat creëert kansen voor boeren om een duurzaam bedrijf op te starten, uit te bouwen en door te geven aan een opvolger. Zo gaat de opgebouwde bodemvruchtbaarheid - het levenswerk van de bio-boer - niet verloren. De boerderij krijgt de ruimte om te groeien in een boeiend sociaal netwerk. De Landgenoten bestieren al 4 bio-landbouwbedrijven en de ambitie reikt veel verder… " (https://radio1.be/de-10-stem)

Historiek

Over de oorsprong van het project, via Geert Iserbyt:

"Voor het prille begin van De Landgenoten moeten we terug naar 2009. De toenmalige voorzitter van het Franse biogrondfonds Terre de Liens, Sjoerd Wartena, gaf een presentatie van hun project in Antwerpen. Het succes van onze zuiderburen werkte zo inspirerend dat een aantal partijen het hoog tijd vonden om zoiets ook in Vlaanderen te realiseren. Organisaties als Wervel, Voedselteams, Landwijzer, Land-in-zicht (een lokaal biogrondfonds in Oost-Vlaanderen) en Triodos Fonds sprongen mee op de kar. “Van één ding waren we snel zeker,” aldus Geert. “We wilden de drieledige structuur waarmee ze in Frankrijk werkten, vertalen naar een Vlaams model.”Het project geraakte in een stroomversnelling toen de Vlaamse overheid ondersteuning aanbood aan nieuwe coöperatieve initiatieven. “Omdat we pas laat van de projectoproep op de hoogte waren, hadden we maar tien dagen om het project in te dienen, maar dankzij enkele hardwerkende vrijwilligers is dat gelukt.”

Het zogenaamde blauwdrukproject onderzocht hoe een Vlaams biogrondfonds er zou kunnen uitzien. Op dat moment stapte ook Tom Troonbeeckx mee in het project, CSA-boer van ’t Open Veld in Leuven en huidig voorzitter van de coöperatie De Landgenoten. Hij kwam vanuit het CSA-netwerk en had zijn eigen motivatie: “Ik zag hoe moeilijk mijn medestudenten bij Landwijzer of later de stagiairs op mijn bedrijf het hadden om grond te vinden. Ik heb er zelf veel geluk mee gehad, maar sommige mensen zoeken soms twee tot drie jaar naar een stuk grond om op te boeren. En grond hebben is eigenlijk niet genoeg: de toegang tot die grond moet ook duurzaam zijn. Het duurt 30 jaar om slechte grond opnieuw goed te maken. Het zou jammer zijn als al dat werk na 30 jaar gewoon naar de hoogstbiedende gaat.”


Na het blauwdrukproject draaide het project een hele tijd opnieuw op vrijwilligerswerk, vooral om financiële redenen. Tom: “Pas nadat de overheid eind 2013 een vervolgoproep deed, konden we weer op kruissnelheid verder. We kregen een half jaar de tijd om de coöperatie op te richten en eind april was dat een feit.”

Voorlopig bestaat alleen de coöperatie, maar ook de statuten voor de stichting liggen klaar en ideeën voor een vzw doen de ronde. Waarom precies, legt Geert uit: “In de eerste plaats omdat tijdens het blauwdrukproject is gebleken dat het gewoon een goede manier van werken is. Je hebt een orgaan nodig om investeringsgeld aan te trekken, in ons geval de coöperatie. Daarnaast moeten mensen de mogelijkheid krijgen om geld te schenken. Liefst zijn die schenkingen fiscaal aftrekbaar en daarvoor is een stichting een geschikt instrument. Stop dat schenkgeld in de coöperatie en je moet er belastingen op betalen. Bovendien is het niet opportuun om de aandeelhouders van de coöperatie geschonken geld te laten beheren.”

De vzw moet op zijn beurt voor de maatschappelijke dynamiek zorgen. Geert: “Een stichting en coöperatie zijn daar minder geschikt voor. Die eerste besteedt de geschonken middelen liefst zoveel mogelijk aan het eigenlijke doel in plaats van aan maatschappelijke actie en een coöperatie moet zelfbedruipend zijn. Dat kan nooit als ze ook een ledenblad moet uitgeven, infoavonden moet organiseren of infostandjes moet bemannen. Een vereniging is daar een veel beter instrument voor. De grote uitdaging is die drie structuren goed te laten samenwerken.”

Het eerste project van De Landgenoten is het Wijveld uit Destelbergen. Wanneer we dit schrijven is al meer dan 70 procent van het nodige kapitaal voor de aankoop van de grond ingezameld. Tom: “Een eerste project is altijd moeilijk, omdat het vertrouwen nog moet groeien. Het Wijveld is een fantastisch proefproject. De grondeigenaars zetten ons niet onder druk en we kennen de boeren goed.”

Voor De Landgenoten zijn er wel nog enkele hindernissen te nemen. Tom legt uit: “De huidige pachtwet is verouderd. Zo mag je als verpachter op veel plaatsen maar 250 euro per hectare vragen, wat veel te weinig is. Maar het grootste probleem is dat je juridisch niet kan afdwingen dat de grond biologisch bewerkt moet worden. Bij een conflict zullen we altijd de wet tegen hebben. Dat is een van de gevolgen van innovatie: je loopt altijd voor op de wetgever. Maar dat mag ons niet tegenhouden.”

Geert vult aan: “Met de nieuwe staatshervorming wordt de pachtwetgeving een Vlaamse bevoegdheid en het is nu al zeker dat die stevig herschreven zal worden. We hopen op een clausule om teeltvoorwaarden op te leggen en pleiten daar ook voor in onze contacten met de overheid. Op dit moment maken we gewoon goede afspraken met de boeren.”

“De tijd is rijp voor dit soort initiatieven”, zegt Geert. “De biobeweging heeft decennia gewerkt aan de ontwikkeling van een duurzaam landbouwmodel, nu wordt het tijd om ook werk te maken van duurzame landbouwbedrijven, die langer meegaan dan één generatie. Dat kan alleen als bedrijven niet langer privaat eigendom zijn. Dat is precies wat Natuurpunt doet met natuur. Logisch eigenlijk maar het heeft lang geduurd voor we er aan toe waren.” (https://delandgenoten.be/content/de-landgenoten-hoe-het-begon)


Discussie

Waarom is er niet genoeg goedkope grond in Vlaanderen ?

"Elke week verdwijnen er 25 landbouwbedrijven in Vlaanderen; ze worden opgedoekt of geïntegreerd in een grotere structuur. Elke week verliest België een landbouwareaal ter grootte van 145 voetbalvelden; elk jaar gaan er 2000 banen in de landbouwsector verloren. Meer dan de helft van de landbouwers is ouder dan 50. De redenen hiervoor zijn veelvuldig; boeren krijgen een te laag inkomen, werken zich in de schulden, vinden geen opvolging ... maar één van de voornaamste oorzaken is de moeilijke toegang tot grond die bijdraagt tot het verdwijnen van onze boerderijen. Wat is er precies aan de hand in Vlaanderen?


* TE HOGE PRIJZEN

Op tien jaar tijd is de prijs van landbouwgrond in België verdrievoudigd, wat speculatie in de hand werkt. De gemiddelde prijs varieert vandaag tussen 30.000 euro per hectare tot 80.000 in stedelijke gebieden. Zonder twijfel een goede investering voor speculanten. Maar voor boeren voor wie grond een werkmiddel is, staan deze prijzen niet langer in verhouding tot de mogelijke opbrengsten.

Er bestaat bovendien weinig transparantie in de verkoop van gronden; over prijzen en beschikbaarheid bestaan geen officiële, recente gegevens.


* SCHAALVERGROTING & INDUSTRIALISERING

Deze hoge prijs voor landbouwgrond werkt schaalvergroting in de hand: het zijn vaak grote, kapitaalkrachtige bedrijven die de kleinschalige, familiale landbouwbedrijven opkopen, wat zorgt voor een concentratie aan gronden. De jonge landbouwer wordt ontmoedigd om te starten: het kapitaal dat nodig is om een landbouwbedrijf over te nemen, wordt steeds groter. Zo bleek uit recente cijfers dat het aantal bioboeren wel toeneemt maar dat het bio-areaal niet meegroeit, eerder een heel klein beetje afneemt. Starters in bio kiezen noodgedwongen voor een klein bedrijf van slechts enkele hectare om de grondkost te kunnen dragen. Het verlies aan bio-areaal door het wegvallen van enkele stoppende bioboeren, kunnen zij met zijn allen niet goedmaken.

Ook het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) werkt schaalvergroting in de hand. Elke landbouwer in Europa ontvangt directe steun die evenredig loopt met het aantal hectare dat hij bezit. Verder stimuleert Europa ook de productie van energiegewassen voor biobrandstof, terwijl we nog steeds meer landbouwproducten moeten importeren dan we uitvoeren.


* VERSTEDELIJKING

De Belg blijkt nog steeds een serieuze baksteen in de maag te hebben; elk jaar breidt de verstedelijking in België uit met zo'n 4000 ha, waarvan het grootste deel voornamelijk uit landbouwgrond komt. In stedelijk gebied zijn de prijsverschillen tussen gronden die uitsluitend bestemd zijn voor landbouw en gronden die bebouwd mogen worden enorm groot. Op die manier moedigt de markt het wijzigen van het grondgebruik aan.

Sommige bestemmingsveranderingen zijn minder zichtbaar omdat het ‘groene’ karakter van landbouwgronden behouden blijft, zoals bij paardenweiden of golfterreinen. Grondeigenaars vinden het vaak interessanter om te verhuren aan paardenliefhebbers dan te verpachten aan landbouwers: de huurprijs ligt gemiddeld drie tot vier keer hoger. Bovendien kunnen ze op die manier pacht aan een landbouwer omzeilen, waardoor ze vrijer zijn wanneer ze hun grond willen verkopen.


* VEROUDERDE PACHTWETGEVING

Ongeveer 2/3de van de Vlaamse landbouwgrond is niet in eigendom van boeren. De pachtwet moet daarom de landbouwer zekerheid geven over grond tot zijn pensioen. De pachtprijs is bovendien vastgelegd bij wet en is dus niet onderhevig aan schommelingen op de markt. De verhouding tussen de lage pachtprijs en de steeds hogere grondprijs is echter zodanig scheefgetrokken, dat pacht voor vele grondeigenaars niet meer aantrekkelijk is. Een grond met pacht blijft dat trouwens ook wanneer de eigenaar deze wil verkopen. De eigenaar kan zijn grond dan vaak enkel verkopen aan een andere landbouwer en aan een minder interessante prijs. Dit brengt eigenaars ertoe om andere vormen van gebruiksovereenkomsten te verkiezen waarbij de huuropbrengst hoger is en waarbij de landbouwer zijn zekerheid over de toegang tot grond verliest." (https://delandgenoten.be/content/grond-genoeg)

Meer weten

  • contact via contact@delandgenoten.be