Blauwe Bloem

From gentCommonsWiki
Jump to: navigation, search

= natuurvoedingswinkel met een alternatief economisch model

URL = http://www.de-blauwe-bloem.org/

Beschrijving

Luuk Humblet & Mia Stockman:

"Om de zes maanden wordt met elke klant een afspraak gemaakt over de hoogte van zijn/haar bijdrage aanmedewerkersgeld, rekening houdend met de waardering die de klant heeft voor het winkelwerk en met de soort en de hoeveelheid werk die hij/zij van de winkeliers vraagt. In beperkte mate kan ook het eigen inkomen van de klant daarin een rol spelen. Gezamenlijk staan daarmee de klanten garant voor het inkomen van de winkeliers. Hier is het dus de klant die door het betalen van een juiste prijs een stukje verantwoordelijkheid neemt voor de winkeliers."

Bij de Blauwe Bloem:

"- bouwen klanten, winkeliers en producenten duurzame vertrouwensrelaties met elkaar op;

- werken we aan transparante economische ketens van producenten, handelaren én consumenten;

- zetten we persoonlijk gewin en concurrentie opzij;

- streven we naar een eerlijke en correcte prijsvorming;

- realiseren we samen een nieuwe economie voor de mensen van vandaag en de wereld van morgen."


Discussie

"In het algemeen hebben deze vormen waarbij met standaardpakketten wordt gewerkt, het nadeel dat ze onvoldoende aan de individuele behoeften van de klanten tegemoet kunnen komen: een veganist heeft nu eenmaal andere noden op het vlak van voeding dan een niet-vegetariër. Men zal dit bezwaar misschien gaarne op de koop toe willen nemen als men het enthousiasmerende gevoel heeft mee te kunnen werken aan iets sociaal zinvols, waarbij de directe relatie van mens tot mens als zeer bevredigend ervaren wordt.


Nu hebben de meeste van deze samenwerkingsvormen als kenmerk dat de handel als autonome tussenschakel in het economische proces min of meer wordt geëlimineerd. Willen wij echter werken aan een duurzame economie die aan de eisen van onze tijd tegemoet komt, dan is dat zonder een wijdvertakte handel onmogelijk. Dit aspect wordt vaak onderschat: ook als wij op een bepaald gebied de tussenhandel omzeilen, blijven wij voor tenminste 95 % van onze behoeften toch van de handel afhankelijk.


Wij leven nu eenmaal in een wereldeconomie en kunnen de uitdagingen die daarmee verbonden zijn, niet uit de weg gaan. Daarom zal het in ieder geval óók nodig zijn om de handel zelf vanuit nieuwe inzichten om te vormen. Het is zelfs de hoogste tijd dat dit gebeurt! We zullen nu bij wijze van illustratie een initiatief voor het voetlicht plaatsen waar sinds zeventien jaar aan een vernieuwde handel wordt gewerkt die gebaseerd is op de uitgangspunten van de associatieve economie.


Een nieuwe Verbinding tussen Klant en Winkelier:


De Blauwe Bloem is een winkel in het hart van Gent, waar al sinds 1976 voornamelijk levensmiddelen van overwegend Demeter*-kwaliteit verkocht worden. Na twaalf jaar praktijk waren de medewerkers van de winkel ervan overtuigd geraakt dat zij hun eigenlijke doelstelling: het verstrekken van voedingsmiddelen van hoge kwaliteit op basis van de werkelijke behoeften van de klanten, niet konden realiseren binnen de gangbare economische structuren, die door eigenbelang en concurrentie worden beheerst. Daarom besloten zij begin 1988, geïnspireerd door het gedachtegoed van de associatieve economie, de winkel om te schakelen naar een totaal nieuwe werkwijze.


Het basisgegeven van de onderlinge afhankelijkheid is in een winkel eigenlijk heel tastbaar aanwezig. Immers de klant heeft behoefte aan producten die de winkelier hem kan bezorgen, de winkelier heeft om het werk voor de klanten te kunnen doen, een inkomen nodig dat zich uit de prijzen van de verkochte producten moet vormen. De typische structuur van de winkel, die in de volgende paragrafen kort zal worden geschetst, is een hulpmiddel om deze onderlinge afhankelijkheid tussen klant en winkelier zichtbaar en daarmee ook bewust hanteerbaar te maken. Uit de inmiddels meer dan drieëntwintigjarige praktijk van deze nieuwe werkwijze is duidelijk gebleken dat klanten daar ook echt naar op zoek zijn!


Verantwoordelijkheid van de Winkelier in de Boodschappenstroom:


Om de winkelier toe te laten de productenstroom zo efficiënt en zinvol mogelijk te organiseren, geven de klanten van te voren aan wat zij voor een volgende winkeldag aan boodschappen nodig hebben. Dat vergt oefening en lijkt in het begin wel eens onbegonnen werk. De gangbare economische structuren richten zich immers middels reclame- en andere technieken vooral op het begeerteleven van de mens. Zo hebben we als consumenten grondig afgeleerd om na te denken over onze werkelijke behoeften. Dat heeft gaandeweg geleid tot de dogmatische opvatting dat klanten niet in staat of bereid zijn om hun eigen behoeften te bepalen en dat producenten en handelaars hun die behoeften aan moeten praten.


In De Blauwe Bloem proberen we deze vicieuze cirkel te doorbreken. Als de winkelier van de klanten werkelijk uitgesproken vragen krijgt, kan hij/zij daarvoor ook verantwoordelijkheid nemen (letterlijk: in staat zijn een antwoord te geven). Alle vakbekwaamheid kan dan gericht ingezet worden om ervoor te zorgen dat de klanten inderdaad datgene krijgen waar ze om vragen. In de winkel heeft elke klant een eigen vak waarin de boodschappen vóór openingstijd worden klaargezet. Als de klant die boodschappen ophaalt, kan hij/zij uit de restvoorraad die in de winkel ontstaat door het overwegend bij de groothandel afnemen per omverpakking, eventueel nog bijkopen als hij/zij onverwachts meer nodig heeft dan voorzien. In bepaalde probleemgevallen (bijvoorbeeld ziekte van de klant) zal de winkelier desnoods (een deel van) de bestelde boodschappen terugnemen. Het vooruitbestellen laat dus nog veel speelruimte over.


Verantwoordelijkheid van de Klant in de Koopgeldstroom:


Het doorzichtig en daarmee hanteerbaar maken van de goederenstroom is één kant van de zaak. We moeten echter ook de tegenpool daarvan, namelijk de geldstroom aanpakken om ervoor te zorgen dat het geld geen sturende, maar een dienende rol in het economische gebeuren gaat spelen. In de gangbare handel worden over de productprijzen geen afspraken gemaakt tussen klant en winkelier. Daardoor is deze genoodzaakt aan de klanten zoveel mogelijk te verkopen in de hoop daarmee voldoende ‘winst’ over te houden en zich tegen onzekerheden in te dekken.


Het draaien van omzet, het realiseren van winst wordt dan voor de handelaar een doel op zich en de echte behoefte van de klant wordt daardoor naar de achtergrond gedrongen. Hier hebben we te maken met een andere dogmatische opvatting, die zeer diep in ons denken is geworteld, namelijk dat een mens werkt om geld te verdienen, dus voor zichzelf. In onze samenleving kan echter niemand voor zichzelf werken; puur feitelijk is dat al lang niet meer mogelijk!


In De Blauwe Bloem pogen we ook dit dogma te ontkrachten. In werkelijkheid werkt een winkelier immers niet voor zichzelf, maar voor zijn klanten. Natuurlijk moet hij of zij wel over voldoende inkomen kunnen beschikken, zodat hij/zij in staat is gesteld om te zorgen voor datgene waar de klanten om vragen. Om dit hanteerbaar te maken is in De Blauwe Bloem het prijsgedeelte waaruit zich het inkomen van de winkelier(s) samenstelt, uit de eenheidsprijs van de producten losgemaakt. Dit gedeelte van de prijs noemen we medewerkersgeld; de klanten betalen het niet bij het afrekenen van hun boodschappen, maar apart daarvan éénmaal per maand.


Om de zes maanden wordt met elke klant een afspraak gemaakt over de hoogte van zijn/haar bijdrage aanmedewerkersgeld, rekening houdend met de waardering die de klant heeft voor het winkelwerk en met de soort en de hoeveelheid werk die hij/zij van de winkeliers vraagt. In beperkte mate kan ook het eigen inkomen van de klant daarin een rol spelen. Gezamenlijk staan daarmee de klanten garant voor het inkomen van de winkeliers. Hier is het dus de klant die door het betalen van een juiste prijs een stukje verantwoordelijkheid neemt voor de winkeliers.


Samenwerking met de Producent:


Vanaf het begin van de nieuwe werkwijze van De Blauwe Bloem, nu ruim achtentwintig jaar geleden, lag het in de bedoeling om ook één of meer producenten zoals telers van biologisch(-dynamisch)e groente en fruit en de groothandel daarbij te betrekken. Eerst was het echter noodzakelijk om een tijdlang onze volle aandacht aan de praktijk van de winkel te besteden. Wel liepen er al snel afspraken op langere termijn met een fabrikant van bijenwaskaarsen en met een biologisch-dynamisch werkende imker.


Sinds ruim zeventien jaar is het echter zover dat wij het proces door hebben kunnen trekken naar de productiekant door met enkele biologisch(-dynamisch)e land- en tuinbouwbedrijven tot overleg en afspraken te komen. De meeste klanten van De Blauwe Bloem blijken nu door hun jarenlange ervaringen met bestellen op korte termijn best in staat te zijn om ook globale afname-toezeggingen te doen voor de hoeveelheden groente, fruit, kaas en enkele andere producten, die zij in het komende seizoen, dus over een langere termijn, nodig zullen hebben. Wij kunnen daarmee de afname van die hoeveelheden aan de telers garanderen. Daarbij wordt ook van te voren voor elke teelt met de producent een prijsafspraak gemaakt in de lijn van de medewerkersgeld-gedachte. Dat wil zeggen dat die prijzen zo moeten zijn dat daaruit alle productiekosten gedekt én voldoende inkomen voor de boer gevormd kunnen worden.


Deze gedachtegang blijkt bij sommige mensen in eerste instantie een zekere angst op te roepen omdat ze denken dat hier veel te hoge prijzen uit voort zullen vloeien. Uit de praktijk is echter duidelijk gebleken dat die angst ongegrond is. Het tegendeel is waar: hoe beter het lukt om tot goede afspraken te komen tussen telers, winkeliers en klanten, hoe minder onzekerheden, risico’s, verspilling en nutteloze kosten er zijn. Daardoor vertonen de prijzen juist een tendens om te dalen zonder dat echter daardoor ook maar iemand tekort wordt gedaan!


Sociale Processen - Conclusie:


De Blauwe Bloem is een oefenplek, een experiment, een soort laboratorium zou je ook kunnen zeggen, waar processen tussen mensen op gang kunnen komen. Die processen hebben tijd nodig, vaak veel tijd zelfs, want het afstand doen van vooroordelen die al sinds generaties zijn opgebouwd, is geen eenvoudige zaak. Maar het is wel een zeer leerzaam proces, dat een grote mate van voldoening kan geven voor klanten, winkeliers en producenten! Tussen alle betrokkenen kan een open, zakelijke relatie ontstaan op basis van vertrouwen en verantwoordelijkheid over en weer: de twee sleutelwoorden voor een nieuwe economie." (http://www.de-blauwe-bloem.org/index.php?page=een-nieuwe-economie-3)